Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai là văn bản hành chính ghi nhận toàn bộ diễn biến, ý kiến của các bên và kết quả làm việc của Hội đồng hòa giải hoặc tổ hòa giải cơ sở khi phát sinh bất đồng về quyền sử dụng đất. Theo quy định tại Điều 235 Luật Đất đai 2024 và Điều 105 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, văn bản này được lập theo Mẫu số 20 ban hành kèm phụ lục nghị định nếu thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Đây là chứng cứ pháp lý bắt buộc phải có trong hồ sơ khởi kiện ra Tòa án nhân dân hoặc đề nghị cơ quan hành chính giải quyết tiếp theo. Bài viết dưới đây cung cấp hệ thống biểu mẫu chuẩn xác cùng hướng dẫn điền thông tin chi tiết cho từng trường hợp.
Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai được hiểu như thế nào theo quy định pháp luật?
Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai đóng vai trò là tài liệu xác nhận việc các bên đã thực hiện thủ tục thương lượng hoặc qua trung gian giải quyết mâu thuẫn tại địa phương. Nội dung dưới đây làm rõ bản chất pháp lý và các trường hợp bắt buộc phải lập văn bản này.
Theo Điều 235 Luật Đất đai 2024, Nhà nước khuyến khích các bên tự hòa giải hoặc giải quyết mâu thuẫn thông qua hòa giải ở cơ sở trước khi nhờ cơ quan chức năng can thiệp. Bạn bắt buộc phải có biên bản có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất nếu muốn đưa vụ việc ra Tòa án nhân dân hoặc Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền giải quyết tiếp.
Văn bản này phản ánh trung thực một trong hai kết quả làm việc là hòa giải thành hoặc hòa giải không thành. Căn cứ vào kết quả ghi nhận trong biên bản, cơ quan đăng ký đất đai sẽ thực hiện thủ tục biến động ranh giới thửa đất hoặc hướng dẫn người dân nộp đơn khởi kiện theo đúng trình tự tố tụng dân sự.
Tổng hợp các mẫu biên bản hòa giải và văn bản thỏa thuận đất đai phổ biến hiện nay
Pháp luật quy định các biểu mẫu văn bản khác nhau tùy thuộc vào cấp độ giải quyết mâu thuẫn tại thôn, tổ dân phố hay tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã. Bạn có thể tham khảo và tải về 3 mẫu văn bản chuẩn xác tương ứng với từng giai đoạn làm việc ngay dưới đây.
Khi mới phát sinh bất đồng về mốc giới, lối đi chung hoặc quyền thừa kế, các gia đình thường ưu tiên lập văn bản tự thỏa thuận hoặc nhờ tổ trưởng tổ dân phố, trưởng thôn đứng ra phân xử. Trường hợp sự việc phức tạp cần đưa lên cấp xã, Hội đồng hòa giải sẽ sử dụng biểu mẫu thống nhất theo Nghị định 102/2024/NĐ-CP để lập hồ sơ.
Mẫu biên bản hòa giải ở cơ sở tại thôn hoặc tổ dân phố khi các bên tự thương lượng
Biên bản hòa giải ở cơ sở được lập khi các bên tự thương lượng có sự chứng kiến của hòa giải viên tại thôn, ấp, bản hoặc tổ dân phố. Văn bản này chưa phải là thủ tục tiền tố tụng bắt buộc nhưng là căn cứ quan trọng ghi nhận thiện chí ban đầu của các bên liên quan.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập – Tự do – Hạnh phúc
BIÊN BẢN HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ VỀ ĐẤT ĐAI
Hôm nay, vào lúc …. giờ …. phút, ngày …. tháng …. năm 2026 Tại: Nhà văn hóa thôn (hoặc Tổ dân phố)……………………………………………………………
I. Thành phần tham dự:
- Đại diện Tổ hòa giải: Ông (Bà)……………………………………. Chức vụ: Tổ trưởng
- Bên thứ nhất: Ông (Bà)……………………………………………… Sinh năm:……………… Số Căn cước:……………………………….. Địa chỉ thường trú:………………………………….
- Bên thứ hai: Ông (Bà)………………………………………………. Sinh năm:……………… Số Căn cước:……………………………….. Địa chỉ thường trú:………………………………….
II. Nội dung vụ việc: Mô tả tóm tắt nguồn gốc thửa đất số…., tờ bản đồ số…. và nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn giữa hai gia đình (ví dụ: chồng lấn ranh giới 1,5 mét chiều ngang, mở lối đi qua đất liền kề hoặc phân chia đất hương hỏa)……………………………………………………
III. Ý kiến thỏa thuận của các bên:
- Ý kiến của Bên thứ nhất:……………………………………………………………………………….
- Ý kiến của Bên thứ hai:…………………………………………………………………………………
- Ý kiến phân tích của Tổ hòa giải:…………………………………………………………………….
IV. Kết luận hòa giải: Hai bên thống nhất phương án giải quyết (hoặc chưa thống nhất được phương án) như sau:……………………………………………………………………………………………………….. Biên bản kết thúc vào lúc …. giờ …. phút cùng ngày, được lập thành 03 bản có giá trị như nhau và đọc lại cho mọi người cùng nghe, ký tên xác nhận.
Bên thứ nhất Bên thứ hai Đại diện Tổ hòa giải(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên)
Mẫu biên bản hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã theo Mẫu số 20
Mẫu biên bản giải quyết tranh chấp đất đai tại cấp xã hiện nay được áp dụng thống nhất theo Mẫu số 20 ban hành kèm theo Nghị định 102/2024/NĐ-CP. Văn bản này dùng chung cho cả trường hợp lập biên bản hòa giải thành và biên bản hòa giải tranh chấp đất đai không thành.
ỦY BAN NHÂN DÂN XÃ (PHƯỜNG/THỊ TRẤN)……..HỘI ĐỒNG HÒA GIẢI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI Số: ……/BB-HĐHG
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập – Tự do – Hạnh phúc……….., ngày …. tháng …. năm 2026
BIÊN BẢN HÒA GIẢI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI(Ban hành kèm theo Nghị định số 102/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 của Chính phủ)
Hôm nay, vào hồi …. giờ …. ngày …. tháng …. năm 2026, tại trụ sở UBND xã (phường, thị trấn)…………………………., Hội đồng hòa giải tiến hành làm việc đối với vụ việc của Ông (Bà)…………………………. theo đơn yêu cầu đề ngày …./…./2026.
I. Thành phần tham gia hòa giải:
- Hội đồng hòa giải:
- Ông (Bà):…………………………….. – Chủ tịch (hoặc Phó Chủ tịch) UBND xã – Chủ tịch Hội đồng.
- Ông (Bà):…………………………….. – Đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã – Thành viên.
- Ông (Bà):…………………………….. – Công chức địa chính xã – Thành viên.
- Ông (Bà):…………………………….. – Tổ trưởng tổ dân phố (Trưởng thôn) – Thành viên.
- Các bên có liên quan:
- Người có đơn yêu cầu: Ông (Bà)…………………………. Địa chỉ:……………………………
- Người bị yêu cầu: Ông (Bà)………………………………… Địa chỉ:……………………………
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:………………………………………………………….
II. Nội dung và nguyên nhân phát sinh vụ việc: Báo cáo kết quả thẩm tra, xác minh của công chức địa chính về nguồn gốc, quá trình sử dụng, hiện trạng thửa đất số…., tờ bản đồ số…., diện tích …. m2 tại địa chỉ………………………………………………………………………………………………………………
III. Diễn biến cuộc họp hòa giải:
- Ý kiến của bên có đơn yêu cầu:…………………………………………………………………..
- Ý kiến của bên bị yêu cầu:………………………………………………………………………….
- Ý kiến tư vấn, giải thích pháp luật của các thành viên Hội đồng hòa giải:………….
IV. Kết luận của Chủ tịch Hội đồng hòa giải: Các bên đã thống nhất (hoặc không thống nhất) được phương án phân định quyền sử dụng đất cụ thể như sau:…………………………………………………………………………… Kết quả: Hòa giải thành (hoặc Hòa giải không thành). Biên bản đã được đọc lại cho tất cả các thành viên có mặt cùng nghe và thống nhất ký tên dưới đây.
CÁC BÊN LIÊN QUAN CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG HÒA GIẢI(Ký và ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên)
XÁC NHẬN CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ Ủy ban nhân dân xã (phường, thị trấn)………………… xác nhận việc hòa giải tại thực địa và trụ sở đã được tiến hành đúng quy định pháp luật với kết quả: Hòa giải thành (hoặc Hòa giải không thành).TM. ỦY BAN NHÂN DÂNCHỦ TỊCH(Ký, ghi rõ họ tên và đóng dấu)
Mẫu biên bản thỏa thuận không tranh chấp đất đai và phân chia di sản thừa kế
Biên bản thỏa thuận không tranh chấp đất đai (hoặc bản cam kết không tranh chấp ranh giới, biên bản thừa kế đất đai) thường được lập khi người dân làm hồ sơ cấp Giấy chứng nhận lần đầu, đo đạc lại diện tích hoặc phân chia di sản của cha mẹ để lại. Văn bản này giúp cơ quan đăng ký đất đai xác định ranh giới thửa đất rõ ràng và có sự đồng thuận tuyệt đối từ các hộ liền kề hoặc các đồng thừa kế.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập – Tự do – Hạnh phúc
BIÊN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN VÀ CAM KẾT KHÔNG TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
Hôm nay, ngày …. tháng …. năm 2026, tại địa chỉ:……………………………………………. Chúng tôi gồm các đồng thừa kế (hoặc các hộ sử dụng đất liền kề) có tên sau đây:
- Ông (Bà):……………………………………. Sinh năm:………… Số Căn cước:………………
- Ông (Bà):……………………………………. Sinh năm:………… Số Căn cước:………………
- Ông (Bà):……………………………………. Sinh năm:………… Số Căn cước:………………
Chúng tôi cùng nhau lập biên bản thỏa thuận đất đai đối với thửa đất số:………., tờ bản đồ số:………., diện tích:………. m2 tại địa chỉ:……………………………………………….
Nội dung thỏa thuận và cam kết:
- Các bên thống nhất phân chia diện tích đất thừa kế (hoặc xác nhận mốc giới liền kề giữa các thửa đất) theo đúng sơ đồ trích đo hiện trạng đính kèm biên bản này.
- Toàn bộ các thành viên ký tên dưới đây khẳng định thửa đất trên có ranh giới rõ ràng, sử dụng ổn định và cam kết không có bất kỳ khiếu nại, khiếu kiện nào về sau.
- Chúng tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của bản cam kết không tranh chấp này để cơ quan có thẩm quyền thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Ông (Bà)……………………………………………
Chữ ký của các bên tham gia thỏa thuận(Ký, điểm chỉ và ghi rõ họ tên)
XÁC NHẬN CỦA UBND XÃ (PHƯỜNG/THỊ TRẤN) HOẶC VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG(Ký tên, đóng dấu xác nhận chữ ký)
Hướng dẫn cách ghi nội dung trong biên bản giải quyết tranh chấp đất đai chuẩn xác
Việc điền đầy đủ, khách quan các thông tin về nhân thân, số liệu thửa đất và ý kiến các bên giúp biên bản có giá trị chứng cứ vững chắc trước cơ quan tài phán. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cách ghi từng mục để tránh sai sót làm vô hiệu hóa văn bản.
Hội đồng hòa giải và thư ký ghi biên bản cần tuân thủ đúng trình tự quy định tại khoản 3 Điều 235 Luật Đất đai 2024 và Điều 105 Nghị định 102/2024/NĐ-CP. Các mục thông tin trọng tâm trong biên bản cần được thể hiện cụ thể như sau:
- Thông tin thành phần tham dự: Ghi rõ họ tên, chức vụ của Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã làm Chủ tịch Hội đồng, đại diện Mặt trận Tổ quốc, công chức địa chính và người sinh sống lâu năm biết rõ nguồn gốc đất.
- Thông tin các bên liên quan: Điền chính xác họ tên, năm sinh, số thẻ Căn cước, địa chỉ thường trú của người làm đơn, người bị khiếu nại và người có quyền lợi liên quan (nếu có giấy ủy quyền phải ghi rõ số văn bản ủy quyền).
- Thông tin hiện trạng và nguồn gốc thửa đất: Ghi chính xác số thửa, số tờ bản đồ, diện tích đo đạc thực tế (tính bằng đơn vị mét vuông), loại đất và quá trình quản lý, sử dụng qua từng thời kỳ dựa trên báo cáo xác minh của cán bộ địa chính.
- Diễn biến và ý kiến các bên: Tóm tắt trung thực yêu cầu của nguyên đơn, lập luận phản bác của bị đơn kèm theo danh mục giấy tờ chứng minh mà mỗi bên cung cấp tại buổi họp (như sổ mục kê, giấy mua bán viết tay, biên lai thuế).
- Kết luận và chữ ký xác nhận: Ghi rõ kết quả là hòa giải thành hay hòa giải không thành. Văn bản bắt buộc phải có chữ ký của Chủ tịch Hội đồng, các bên tham gia có mặt tại cuộc họp và đóng dấu xác nhận UBND xã.
Giá trị pháp lý và quy trình xử lý sau khi lập biên bản hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã
Kết quả ghi nhận trong biên bản hòa giải là căn cứ trực tiếp quyết định bước đi pháp lý tiếp theo của các bên có mặt trong vụ việc. Tùy thuộc vào việc các bên đạt được tiếng nói chung hay vẫn giữ nguyên bất đồng, quy trình xử lý sau buổi họp sẽ rẽ sang hai hướng hoàn toàn khác nhau.
Để nắm vững toàn bộ trình tự thu thập chứng cứ và thẩm quyền thụ lý hồ sơ tại Tòa án hoặc cơ quan hành chính, người dân nên tìm hiểu kỹ các quy định về giải quyết tranh chấp đất đai trước khi nộp đơn. Dưới đây là quy trình xử lý cụ thể cho từng trường hợp sau khi kết thúc buổi làm việc tại xã.
Thủ tục công nhận kết quả đối với trường hợp lập biên bản hòa giải thành
Trường hợp các bên thống nhất được phương án giải quyết và lập biên bản hòa giải thành, văn bản này sẽ được gửi ngay cho các bên và lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Nếu kết quả thỏa thuận làm thay đổi hiện trạng về ranh giới, diện tích hoặc người sử dụng đất thì trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản công nhận kết quả hòa giải thành, các bên phải gửi văn bản này đến cơ quan chức năng để thực hiện thủ tục đăng ký biến động và cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Trường hợp đã ký biên bản hòa giải thành nhưng sau đó một trong các bên thay đổi ý kiến và không tự giác thực hiện nội dung đã cam kết, bên còn lại có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết lại vụ việc theo quy định pháp luật.
Hướng giải quyết tiếp theo đối với trường hợp lập biên bản hòa giải không thành
Biên bản hòa giải không thành được lập khi các bên không tìm được tiếng nói chung tại cuộc họp hoặc khi một trong các bên đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không có lý do bất khả kháng. Trong trường hợp một bên từ chối ký tên vào biên bản dù có mặt tại buổi làm việc, Chủ tịch Hội đồng hòa giải và các thành viên vẫn ký tên, ghi rõ lý do đương sự không ký và đóng dấu xác nhận UBND xã để giao cho bên có yêu cầu.
Sau khi nhận được biên bản hòa giải không thành, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm hướng dẫn các bên gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết tiếp theo theo Điều 236 của luật đất đai hiện hành với hai trường hợp cụ thể. Nếu thửa đất có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ hợp lệ quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024 thì vụ việc sẽ do Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền giải quyết. Nếu thửa đất không có giấy tờ hợp pháp, đương sự được quyền lựa chọn một trong hai hình thức là nộp đơn yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp tỉnh giải quyết hoặc khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nhân dân.
Thời hạn giải quyết và bảng tổng hợp chi phí thực hiện thủ tục hòa giải tại cấp xã
Pháp luật quy định rất chặt chẽ về mốc thời gian tối đa mà Ủy ban nhân dân cấp xã phải hoàn thành việc tổ chức hòa giải cũng như chính sách kinh phí thực hiện. Bảng dưới đây tổng hợp chi tiết thời hạn và các khoản chi phí liên quan để người dân dễ dàng theo dõi khi làm thủ tục.
Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, thời hạn giải quyết hòa giải tại cấp xã không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu hợp lệ (rút ngắn 15 ngày so với quy định 45 ngày của Luật Đất đai 2013 trước đây). Toàn bộ kinh phí tổ chức họp Hội đồng hòa giải do ngân sách nhà nước bảo đảm.
| Hạng mục thực hiện | Thời gian quy định | Mức thu phí thực tế | Cơ sở pháp lý áp dụng |
| Tiếp nhận đơn và kiểm tra hồ sơ | 03 ngày làm việc | Miễn phí hoàn toàn | Điều 105 Nghị định 102/2024/NĐ-CP |
| Thành lập Hội đồng và thẩm tra nguồn gốc đất | Từ 10 đến 15 ngày | Miễn phí hoàn toàn | Điều 105 Nghị định 102/2024/NĐ-CP |
| Tổ chức cuộc họp và lập biên bản hòa giải | Tối đa 30 ngày từ ngày nhận đơn | Ngân sách nhà nước chi trả | Khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 |
| Gửi biên bản cho các bên liên quan | 03 ngày làm việc sau khi lập | Miễn phí hoàn toàn | Điểm đ khoản 3 Điều 105 NĐ 102/2024 |
| Chi phí đo đạc địa chính thực tế (nếu các bên tự thuê đơn vị đo đạc ngoài) | Từ 05 đến 10 ngày làm việc | Từ 1.500.000 đồng đến 5.000.000 đồng tùy diện tích | Theo biểu giá dịch vụ đo đạc tại địa phương |
Việc nắm rõ quy chuẩn soạn thảo và giá trị pháp lý của biên bản hòa giải tranh chấp đất đai giúp người dân chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình ngay từ giai đoạn làm việc tại cơ sở. Bạn cần kiểm tra kỹ lưỡng các thông tin về số thửa, diện tích, ý kiến trình bày và con dấu xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã trên biên bản trước khi chuyển hồ sơ lên cấp Tòa án hoặc cơ quan hành chính cấp trên.
Lời kết
Nếu bạn đang gặp vướng mắc trong quá trình soạn thảo hồ sơ hoặc cần tư vấn chuyên sâu về thủ tục khởi kiện, hãy truy cập ngay website Luật Trực Tuyến để được đội ngũ chuyên gia pháp lý hỗ trợ giải đáp nhanh chóng. Bạn cũng có thể tham khảo thêm hàng trăm bài viết hướng dẫn thủ tục cấp sổ đỏ, tách thửa và đền bù giải phóng mặt bằng mới nhất tại chuyên mục Đất đai của chúng tôi để trang bị đầy đủ kiến thức pháp luật cần thiết.